Najważniejsze inwestycje dla województw – Biuletyn Finanse Publiczne

Rada Ministrów zakończyła ostatnio procedurę akceptacji na szczeblu krajowym projektów Regionalnych Programów Operacyjnych na lata 2007-13 dla wszystkich województw. Potem projekty zostały przesłane do uzgodnień z Komisją Europejską. Każdy z regionów zdecydował się na umieszczenie w swym programie projektów kluczowych. Oznacza to, że te przedsięwzięcia nie będą podlegać - jak pozostałe inwestycje - procedurze konkursowej. Zagwarantowano na to aż ponad 4,8 mld euro.

- Lista kluczowych inwestycji, czyli indykatywny plan inwestycyjny dla danego RPO tworzona jest przez właściwy zarząd województwa, który określa tryb i harmonogram prac nad planem, wraz z kryteriami kwalifikowania projektów, które przekazuje do wiadomości Instytucji Koordynującej RPO, którym jest Ministerstwo Rozwoju Regionalnego. Zarząd województwa przygotowuje tę listę kierując się ogólnymi wytycznymi MRR odnośnie tworzenia Indykatywnych Planów Inwestycyjnych, które zwracają szczególną uwagę na zasadę transparentności. Dlatego też zaleca się, aby zidentyfikowane projekty zarząd województwa przedłożył do konsultacji społecznych - tłumaczy Monika Niewinowska, rzecznik Ministerstwa Rozwoju Regionalnego.

W planach inwestycyjnych w ramach RPO mogły znaleźć się dwa rodzaje projektów. Pierwszy z nich to duże - o wartości całkowitej przekraczającej 25 mln euro - dla projektów środowiskowych - lub 50 mln euro dla pozostałych, na których dofinansowanie wymagana jest zgoda Komisji Europejskiej. Ponadto samorządy wojewódzkie mogły umieścić w RPO projekty kluczowe - mające zasadnicze znaczenie dla rozwoju regionu, wynikające z przyjętej strategii rozwoju regionu i wprowadzające strukturalne zmiany w jego sytuacji. Do planu inwestycyjnego mogą być zgłoszone projekty, których okres realizacji mieści się w latach 2007-2015, a więc nawet do dwóch lat dłużej niż obecna perspektywa finansowa UE. Stworzenie tzw. indykatywnego planu inwestycyjnego nie jest elementem składowym regionalnego programu operacyjnego w latach 2007-13. Jest jednak dokumentem wymaganym dla jego akceptacji na poziomie krajowym. Zarządy województw, jako instytucje zarządzające RPO, we własnym zakresie wybierały projekty kluczowe dla danego regionu. Potem przekazały je do konsultacji Ministerstwu Rozwoju Regionalnego, które mogło przedstawić swoje rekomendacje. Tylko nieliczne województwa - np. lubelskie - nie zdecydowały się na umieszczenie w swoich programach operacyjnych dużych projektów (zgodnie z art. 39 Rozporządzenia Rady nr 1083/2006). Wszystkie umieściły natomiast inwestycje kluczowe.

Postawili na porty lotnicze

- Mieliśmy spore problemy ze stworzeniem listy projektów kluczowych w ramach WRPO. Gdybyśmy mogli umieścić ich nawet trzysta, to nie mielibyśmy żadnych kłopotów - przyznaje Wojciech Jankowiak, wicemarszałek województwa wielkopolskiego. - Mogliśmy jednak wybrać tylko kilkanaście, a decyzja była trudna, bo bardzo duże rozbieżności interesów i ogromna skala potrzeb. Każda z inwestycji kluczowych jest w pewnym sensie nietypowa i niepowtarzalna, nie są to kolejne oczyszczalnie ścieków. Dlatego na liście jest m.in. budowa wielkopolskiego centrum zaawansowanych technologii informacyjnych, swoista poznańska Dolina Krzemowa, jak i inwestycje w państwowych wyższych szkołach zawodowych w pięciu miastach Wielkopolski - dodaje wicemarszałek.

Wśród infrastrukturalnych projektów na wyróżnienie zasługują głównie rozbudowy i modernizacje portów lotniczych. Zaplanowano ich aż 15. Oprócz inwestycji w dużych miastach - Kielcach (75 mln euro), Olsztynie (50 mln ), Łodzi (48 mln), Bydgoszczy (47 mln) czy budowy portu dla tanich linii lotniczych w Modlinie koło Warszawy (50 mln) i lotniska w Sochaczewie koło Warszawy (55,7 mln) zaplanowano też rozbudowy lotnisk w mniejszych ośrodkach, z czego największy projekt przewidziano w Świdniku (49 mln). Samorząd wojewódzki zamierza natomiast wybudować i zmodernizować na Podlasiu aż trzy lotniska: w Białymstoku (15 mln), Suwałkach (26 mln) i  Czerwonym Borze koło Zambrowa (5 mln). Najdroższa inwestycja drogowa finansowana z regionalnych programów inwestycyjnych (za 307 mln euro) to kontynuacja budowy trasy średnicowej z Zabrza do Gliwic. Każdy z regionów zaplanował też po kilka - kilkanaście inwestycji infrastrukturalnych, zamierzając inwestować w drogi, kanalizację, gospodarkę odpadami.

Starówki, centra pielgrzymkowe, szpitale

Prawie każdy z regionów zaplanował w RPO wydatki na znaczące inwestycje kulturalne. W Białymstoku powstanie opera i filharmonia (30 mln), a w Krakowie małopolski ogród sztuki w teatrze im. Słowackiego (9,4 mln) oraz muzeum Tadeusza Kantora (8,2 mln). Katowice mają doczekać się nowego gmachu Muzeum Śląskiego (60 mln), a stuletnia Hala Ludowa we Wrocławiu gruntownej modernizacji (21,6 mln). Na unijne środki mogą liczyć też kościelne zabytki - kompleksowej restauracji zabudowań wymaga m.in. klasztor na Jasnej Górze (16,2 mln), a renowacji - kolegiata prymasowska w Łowiczu (8 mln).

Rozwojowi regionalnej turystyki ma służyć m.in. modernizacja twierdzy Przemyśl (5,9 mln euro), rewitalizacja zabytkowego starego miasta w Sandomierzu (9 mln) czy kompleksowe zagospodarowanie Pól Grunwaldzkich (10 mln). Nieco mniej pieniędzy trzeba na stworzenie amfiteatru w regionalnym centrum turystyczno - pielgrzymkowym Góra św. Anny (3 mln) oraz powstanie Centrum Tradycji i Turystyki Gór Świętokrzyskich w Bielinach koło Kielc (4,3 mln). Radykalną zmianą jakościową będzie z pewnością utworzenie Term Warmińskich w powiecie lidzbarskim (35 mln) oraz utworzenie term w Uniejowie koło Łodzi (30,5 mln).

Swoją szansę na podniesienie rangi regionalnego i międzynarodowego centrum kilku kultur ma szansę wykorzystać Łódź. Na rewitalizację śródmieścia tego miasta w rejonie ulic: Piotrkowska, Tuwima, Kilińskiego i Piłsudskiego samorząd chce wydać aż 34 mln euro. Sporo pieniędzy zostanie zainwestowanych w poprawę infrastruktury służby zdrowia. Na Pomorskie Centrum Onkologii w Gdyni zaplanowano 12 mln, na  rozbudowę szpitala wojewódzkiego w Rzeszowie - 11, 8 mln, a na cztery inwestycje w Opolu, m.in. kompleks onkologiczno-hematologiczny w szpitalu wojewódzkim - 9,8 mln. Ponadto w Łodzi ma powstać centrum diagnozowania i leczenia chorób zakaźnych (7,8 mln). Rekordzistą jest województwo świętokrzyskie, które na aż 9 projektów (np. rozbudowę Świętokrzyskiego Centrum Kardiologii o kardiochirurgię) potrzebuje łącznie blisko 40 mln euro.