Analiza poziomu wynagradzania nauczycieli na przykładzie powiatu świebodzińskiego – Biuletyn Finanse Publiczne

W 1999 roku szkolnictwo ponadpodstawowe zostało przekazane w zarządzanie powiatom. To powiaty administrują budynkami placówek oświatowych i pośredniczą w wynagradzaniu personelu środkami z budżetu państwa, mają również wpływ na wybór dyrektora szkoły. Kształtowanie wydatków na funkcjonowanie oświaty pozwala wzmacniać bazę dydaktyczną oraz kierować kierunkami rozwoju oferty edukacyjnej powiatu. Sposób zarządzania oświatą w powiatach jest bardzo zróżnicowany i nie zawsze wynika z wielkości danego powiatu oraz jakości prowadzonych placówek. Często dyrektorów szkół traktuje się jako kierowników zakładów pracy. Dyrektorzy otrzymują przypisany swojej jednostce budżet, a gospodarowanie finansami sprowadza się do raportowania wydatków ściśle określonych przez władze samorządowe. Lokalne strategie rozwoju oświaty ograniczają się do analizy stanu oraz potrzeb bazy dydaktycznej, czasem przedmiotem analizy są wskazania demograficzne. Oświata samorządowa próbuje zaspokoić potrzeby edukacyjne społeczeństwa, ale daleko jej do długofalowej strategii zwiększającej i poprawiającej ofertę edukacyjną. Brakuje wizji niwelowania problemów, z jakimi borykają się tereny popegeerowskie, bezrobocia, wykluczenia słabszych ekonomicznie i niedostatków infrastruktury usług. Polityka oświatowa nakierowana na finansowanie wykształcenia ogólnokształcącego nie umożliwia wyrównania szans i korygowania deficytów rozwojowych. Poziom wydatków i środków przekazywanych na poszczególne kierunki kształcenia zdaje się potwierdzać moje obserwacje.

Finansowanie szkolnictwa uległo decentralizacji i zostało przeniesione na jednostki samorządu terytorialnego, które otrzymują subwencję oświatową wyliczoną na podstawie algorytmów, w których bierze się pod uwagę standard oraz zadania szkolne i pozaszkolne.

W wyniku podziału dawnych województw gorzowskiego i zielonogórskiego, utworzenia województwa lubuskiego, wyłoniono 12 powiatów i dwa miasta na prawach powiatu.

Powiat świebodziński należy w województwie lubuskim do największych ze względu na rozwiniętą sieć szkolnictwa. W latach 2003-2004 zajął czwarte miejsce (bez miast na prawach powiatu) i otrzymał również czwartą co do wysokości subwencję oświatową, w kwocie odpowiednio 16 339 503,00 zł w roku 2003 i 17 348 125,00 zł w 2004 roku, pomimo zmiany sytuacji, gdyż liczba uczniów zmniejszyła się z 4236 do 4043, co stanowi 95,44%. Natomiast procentowy wskaźnik stosunku liczby uczniów przeliczeniowych wyniósł 101,23% w interesujących nas latach. Wzrost subwencji rzeczywistej i przeliczeniowej w tym okresie obliczono na 111,24% oraz 104,88% (tabela 1).

Podstawowy wpływ na wysokość subwencji mają: liczba uczniów rzeczywistych i przeliczeniowych, odpowiednio 53,16%, 53,16%, 54,49% oraz 57,05%. Ale elementami o wysokim znaczeniu są również zadania specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych, liczba uczniów zawodowych szkół ponadpodstawowych, odpowiednio 5,81%, 6,31%, 5,85%, 5,88 oraz 5,79%. Tylko w 2001 roku dużą rolę odegrał wskaźnik procentowego udziału w subwencji dotyczący wzrostu wynagrodzeń nauczycieli w związku z awansem zawodowym i zmianami sposobu ustalania wynagrodzeń, w zależności od przyporządkowania do kategorii awansu zawodowego. Dodatkowo uwzględniono kwoty na zadania pozaszkolne wypełniane przez powiat świebodziński.

Uwaga: pełna wersja artykułu, z materiałem ilustracyjnym (plik pdf)