Fundusz SpójnościZmiany w polityce spójności – Biuletyn Finanse Publiczne

W trakcie trwania prezydencji brytyjskiej w drugiej połowie 2005 roku, państwom członkowskim udało się dojść do porozumienia w kwestii kluczowych warunków udzielania pomocy w nowej perspektywie finansowej. Prace nad kształtem nowych aktów prawnych regulujących warunki udzielania wsparcia w ramach funduszy strukturalnych w latach 2007-2013 trwały od kilku lat. Wbrew przewidywaniom wielu ekspertów, państwom członkowskim UE udało się znaleźć satysfakcjonujący kompromis właśnie w okresie trwania prezydencji brytyjskiej.

Jej zwieńczeniem był szczyt Rady Europejskiej w Brukseli, który odbył się w dniach 15-16 grudnia 2005 r. Decyzje podjęte na szczycie pozwoliły na przełamanie długotrwałego impasu w pracach nad nowymi rozporządzeniami regulującymi ogólne zasady wdrażania funduszy strukturalnych. Wypracowanie kompromisu na poziomie politycznym umożliwia stosunkowo szybkie zakończenie prac nad szczegółowymi zapisami nowych aktów prawnych, co jest warunkiem koniecznym do uruchomienia przez Komisję Europejską pomocy dla najbiedniejszych regionów i państw "dwudziestki piątki". Z punktu widzenia Polski i polskich beneficjentów, do najważniejszych zmian w polityce spójności w nowej perspektywie finansowej należy zaliczyć m.in. wzrost maksymalnego poziomu współfinansowania wspólnotowego do 85 proc., uznanie kwalifikowalności budownictwa mieszkaniowego oraz zmianę wysokości progów finansowych dla tzw. dużych projektów.

W odróżnieniu od dotychczasowych regulacji, które w przypadku regionów objętych celem 1 (poza tzw. obszarami ultraperyferyjnymi) dopuszczały wkład funduszy strukturalnych na poziomie do 75 proc., w latach 2007-2013 możliwe będzie zwiększenie poziomu współfinansowania unijnego do poziomu 85 proc. Udogodnienie to ma mieć zastosowanie dla państw o wysokości PKB na mieszkańca poniżej 85 proc. średniej UE - 25 w latach 2001-2003 (a więc także Polski) i będzie dotyczyć zarówno Funduszu Spójności, jak Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz Europejskiego Funduszu Społecznego. Należy pamiętać, że poziom 85 proc. dotyczy współfinansowania poszczególnych programów operacyjnych, natomiast nie musi oznaczać automatycznie takiej wysokości dofinansowania dla każdego projektu (można sobie wyobrazić sytuację, w której w części działań poziom ten wynosi np. 75 proc., a w innych 90 proc.). Możliwe jest też rozwiązanie, w którym państwa członkowskie zachowają dofinansowanie na poziomie 75 proc., co umożliwi realizację większej ilości projektów w ramach przyznanej na dany program operacyjny alokacji.

W przypadku Polski prawdopodobnie przyjęta zostanie zasada, że każdy projekt będzie mógł uzyskać wsparcie w wysokości do 85 proc.

Krótsza droga dla dużych projektów

Choć brak jeszcze szczegółowych rozwiązań w kwestii uznania kwalifikowalności budownictwa mieszkaniowego, dzięki decyzji Rady Europejskiej stworzono możliwość uznania kosztów związanych z budownictwem mieszkaniowym za kwalifikowalne w dziesięciu nowych państwach Unii Europejskiej oraz w Rumunii i w Bułgarii. Obecnie dyskutowana propozycja zakłada, że w ramach EFRR za koszty kwalifikowalne będzie można uznać wydatki na mieszkalnictwo (np. na poprawę oszczędności energii) poniesione w ramach zintegrowanych strategii bądź programów rozwoju miejskiego, które dotyczą budownictwa społecznego i których koszt nie przekracza 3 proc. alokacji na dany program operacyjny.

Kolejna zmiana, to podwyższenie wysokości progów finansowych dla dużych projektów. Obowiązujące w bieżącym okresie programowania regulacje w tej sprawie przewidują, iż decyzja Komisji Europejskiej wymagana jest dla wszystkich projektów Funduszu Spójności, który, co do zasady wspiera projekty o wartości powyżej 10 mln euro oraz dla projektów w ramach EFRR, których koszt kwalifikowalny przekracza 50 mln euro. Zgodnie z zaproponowaną zmianą, w okresie 2007-2013 akceptacji Komisji będą wymagały projekty z zakresu środowiska o wartości powyżej 25 mln euro oraz pozostałe projekty o wartości powyżej 50 mln euro. Zmiana wysokości progów będzie oznaczała korzystną zmianę dla beneficjentów Funduszu Spójności realizujących projekty o wartości pomiędzy 10 a 25 mln euro (ochrona środowiska) oraz 50 mln euro (pozostałe projekty). W odróżnieniu od obecnie obowiązujących norm, ich projekty nie będą wymagały oddzielnej decyzji Komisji Europejskiej. Jednocześnie pewnym problemem dla beneficjentów może okazać się definicja "projektu z zakresu ochrony środowiska". Jako przykład można podać przedsięwzięcia z zakresu transportu publicznego, które są traktowane właśnie jako projekty z tego zakresu.

Autor jest pracownikiem Ministerstwa Rozwoju Regionalnego. Opinie przedstawione w artykule stanowią prywatne poglądy autora i nie mogą być utożsamiane ze stanowiskiem MRR. Śródtytuły i wybicie pochodzą od redakcji.

Źródło: "Fundusze Europejskie", nr 1 (14) luty - marzec 2006
www.fundusze-europejskie.pl