Nowe rozporządzenie w sprawie sprawozdań: Rb-Z, Rb-N, Rb-UZ, Rb-UN, Rb-ZN jednostek sektora finansów – Biuletyn Finanse Publiczne

W ustawie o  finansach publicznych uchwalonej 27.8.2009 r. sprawozdawczość z zakresu zobowiązań zaliczanych do długu publicznego oraz należności i wybranych aktywów finansowych została objęta jedną delegacją (art. 41 ust. 5). Oznacza to, że wszystkie jednostki sektora finansów publicznych, niezależnie od formy organizacyjno-prawnej, sporządzać będą sprawozdania Rb-Z, Rb-N, Rb-UZ i RB-UN na podstawie jednego, wspólnego rozporządzenia.
W dniu 4.3.2010 r. Minister Finansów podpisał akt wykonawczy do ww. delegacji ustawowej, tj. rozporządzenie w sprawie sprawozdań jednostek sektora finansów publicznych w zakresie operacji finansowych. Nowe rozporządzenie zastępuje dwa obowiązujące dotychczas rozporządzenia:
-rozporządzenie Ministra Finansów z 26.6.2006 r. w sprawie sprawozdań jednostek sektora finansów publicznych w zakresie operacji finansowych (Dz. U. z 2006 r. Nr 113, poz 770);
-rozporządzenia Ministra Finansów z 27.6.2006 roku w sprawie sprawozdawczości budżetowej (Dz. U. Nr 115, poz. 781 ze zm.) w zakresie sprawozdań Rb-Z, Rb-N, Rb-UZ, Rb-UN.

Wprowadzone w 2010 roku przepisy mają zastosowanie po raz pierwszy do sprawozdań sporządzanych za I kwartał 2010 r.
Powyższa zmiana jest kluczowa dla jednostek budżetu centralnego oraz budżetów lokalnych, które dotychczas sporządzały sprawozdania tego typu na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z 27.6.2006 roku w sprawie sprawozdawczości budżetowej.
Kolejną, dosyć istotną różnicą w stosunku do poprzedniego stanu prawnego jest to, że zmienił się odbiorca sprawozdań. Dysponenci główni środków budżetu państwa oraz Regionalne Izby Obrachunkowe (RIO) przesyłać będą zestawienia zbiorcze, nie jak dotychczas do Ministerstwa Finansów, ale do Głównego Urzędu Statystycznego (GUS).
Powyższa zmiana wynika z nałożenia, a w zasadzie rozszerzenia obowiązku nałożonego na  Prezesa GUS (art. 41 ust. 7 ustawy o finansach publicznych). Dotychczas (tj. na  podstawie ustawy z 2005) tylko jednostki z osobowością prawną – z wyłączeniem jednostek samorządu terytorialnego (JST) – zobowiązane były do przekazywania sprawozdań do GUS. Od 2010 roku wszystkie sprawozdania z zakresu długu publicznego oraz należności i wybranych aktywów finansowych trafiać będą do  GUS. Następnie GUS przekazywać będzie do Ministerstwa Finansów zagregowane dane według typów jednostek sektora finansów publicznych. Tego typu rozwiązanie jest zgodne z międzynarodowymi standardami, według których za gromadzenie i  przetwarzanie danych z zakresu państwowego długu publicznego odpowiada niezależna instytucja statystyczna.
Rozporządzenie przewiduje jeden wspólny wzór formularzy dla poszczególnych sprawozdań, niezależnie od formy organizacyjno-prawnej jednostek sektora finansów publicznych. Jednostki sektora finansów publicznych wypełniają tylko i  wyłącznie te formularze i to w takim zakresie, w jakim mogą posiadać określone tytuły dłużne, należności lub aktywa finansowe (par. 6 ust 2).
Inną istotną zmianą w stosunku do poprzedniego stanu prawnego jest również to, że jednostki budżetu centralnego wypełniają sprawozdania odrębnie dla poszczególnych części, np. w sytuacji kiedy dany Minister jest dysponentem więcej niż jednej części budżetowej (par. 7).
Uległo również zmianie podejście do korekt. W nowym rozporządzeniu jednostki zobowiązane są do sporządzenia korekty sprawozdania w przypadku gdy nastąpiła zmiana stanu faktycznego w ewidencji księgowej lub w przypadku stwierdzenia błędu w uprzednio przekazanym sprawozdaniu, tylko w sytuacji kiedy wykrycie zmiany lub błędu miało miejsce w okresie krótszym niż 6 miesięcy od zakończenia okresu sprawozdawczego. Wyjątkiem od tej zasady są jedynie takie korekty, których wartość stanowi więcej niż 0,001% PKB za rok budżetowy, którego sprawozdanie dotyczy, lub w przypadku braku takiej informacji - za ostatni znany okres.
Ponadto, ujednolicona została kwestia zaokrągleń. Kwoty w sprawozdaniach objętych przedmiotowym rozporządzeniem należy wykazywać w złotych i groszach stosownie do zasad obowiązujących przy prowadzeniu ksiąg rachunkowych (par. 10 ust. 1).
Nie ulega zmianie natomiast kanał przekazywania sprawozdań przez jednostki samorządu terytorialnego. W dalszym ciągu zarządy JST korzystać będą z systemu informatycznego BESTIA.
Dodatkowo, przedmiotowe rozporządzenie nakłada nowy obowiązek na jednostki sektora finansów publicznych posiadające osobowość prawną (nie dotyczy to JST). W  kwartalnym sprawozdaniu o stanie zobowiązań wg tytułów dłużnych oraz poręczeń i  gwarancji (Rb-Z) - załącznik nr 1 – w części E wprowadzono zestawienie dotyczące prezentacji zobowiązań z tytułu odsetek.
Wprowadzono również dodatkowe sprawozdanie (Rb-ZN) dla jednostek wykonujących zadania zlecone. W celu prawidłowego sporządzenia sprawozdań Rb-N (należności) i Rb-Z (zobowiązania) przez dysponentów części środków budżetowych, jednostki otrzymujące dotacje na zdania zlecone będą zobowiązane do sporządzania sprawozdań Rb- ZN w zakresie należności i zobowiązań Skarbu Państwa z tytułu wykonywanych przez nie zadań zleconych. Sprawozdanie te następnie jednostki bezpośrednio wykonujące zadania zlecone mają obowiązek przekazać do podmiotu zlecającego dane zadanie (np. do wojewody), aby ten mógł uwzględnić zobowiązania oraz należności powstałe w wyniku realizacji zadań we własnych sprawozdaniach Rb-Z i Rb-N.
Instrukcja stanowiąca załącznik nr 9 do rozporządzenia sprawozdawczego została uszczegółowiona w tych kwestiach gdzie najczęściej uprzednio pojawiały się wątpliwości po stronie jednostek sporządzających sprawozdania.
Natomiast, sam zakres oraz szczegółowość danych w sprawozdaniach Rb-Z, Rb-N, Rb-UZ i Rb-UN wg nowego rozporządzenia nie uległ zmianie w stosunku do stanu prawnego obowiązującego do końca roku 2009.